Vintro Pro Kennisbank · Administratie

Moet je elk jaar een inventaris opmaken?

Ja. In België, Nederland, Frankrijk en het VK staat het in de wet — telkens in een ander artikel. Wat er precies geteld moet worden, tegen welke waarde, en waarom dat bij unieke stukken anders loopt.

“Inventaris” betekent drie dingen, en dat is precies waar het misloopt.

In de winkel is je inventaris je voorraad: de stukken die er staan. In de boekhouding is de inventaris een handeling — de jaarlijkse opname van alles wat de zaak bezit en verschuldigd is. En op de balans is inventaris nog een derde ding: de rekening voor je meubilair, rekken en uitrusting, dus net níét je handelsgoederen.

Deze pagina gaat over de tweede betekenis: de inventaris die de wet vraagt. Voor een handelaar in antiek, vintage of tweedehands komt die vooral neer op één ding — het tellen en waarderen van de voorraad, want daar zit het geld in. Wat je het hele jaar door moet bijhouden, is een andere vraag: dat staat op de stocklijst-pagina.

Drie dingen die allemaal “inventaris” heten

Zolang die drie door elkaar lopen, praat je met je boekhouder over iets anders dan je denkt.

De jaarlijkse inventaris

  • Wat het is: de opname zelf — één keer per jaar tellen, controleren en waarderen wat er is.
  • Waar het staat: in de wet. Het is een werkwoord, geen rekening.

Je voorraad

  • Wat het is: de handelsgoederen die je aankocht om door te verkopen. Bij jou: elk stuk apart.
  • Waar het staat: op de balans onder voorraden, als vlottend actief.

De balanspost “inventaris”

  • Wat het is: meubilair, rekken, toonbank, uitrusting — waarmée je verkoopt, niet wát je verkoopt.
  • Waar het staat: bij de vaste activa. Je stukken horen er dus niet in.

Wat de wet vraagt, in vier landen

De plicht om minstens één keer per jaar de voorraad op te nemen, staat in alle vier de landen in de wet. Het artikel verschilt, en het accent ook: het ene land vraagt de opname, het andere vooral de waarde.

BE Eens per jaar

artikel III.89 WER — op een datum die je zelf kiest

NL Elk boekjaar

Belastingdienst — de wáárde van de voorraad op het einde

FR Om de 12 maanden

artikel L123-12 C. com. — bestaan én waarde

VK Elk boekjaar

Companies Act 2006, s.386(4) — plus élke telling

Bronnen, elk nagemeten op 8 september 2026 bij de overheid van het land zelf: artikel III.89 van het Wetboek van economisch recht via de Commissie voor Boekhoudkundige Normen (België), de Belastingdienst, Waardering van voorraad in uw onderneming (Nederland), artikel L123-12 van de Code de commerce via Légifrance (Frankrijk), en section 386 van de Companies Act 2006 via legislation.gov.uk, aangevuld met gov.uk Self-employed: what records to keep (VK).

Wat er letterlijk staat

Vier keer dezelfde plicht, vier keer anders geformuleerd:

Eén Belgische nuance die vaak wordt gemist: paragraaf 2 van artikel III.89 — de inrichting volgens het rekeningenstelsel en de waarderingsmaatstaven — geldt níét voor wie een vereenvoudigde boekhouding voert (artikel III.85: omzet tot 500.000 euro excl. btw). De inventaris zelf, paragraaf 1, geldt wél. Kleine zaak of niet: tellen moet.

Tegen welke waarde zet je een stuk op de inventaris?

De hoofdregel is in België en Nederland dezelfde: de aankoopprijs, tenzij het stuk op de balansdatum minder waard is. Dan geldt die lagere waarde.

België zegt het zo, in CBN-advies 132/7: handelsgoederen worden “gewaardeerd tegen aanschaffingswaarde of tegen de marktprijs op balansdatum als die lager is”. Nederland zegt het korter: “Normaal gesproken waardeert u de voorraad tegen kostprijs”, en “alleen voor incourante goederen mag u een lagere waarde nemen dan de kostprijs”.

Wat er dus niet staat: je vraagprijs. Een kast die je voor 200 euro kocht en voor 600 in de zaak zet, staat voor 200 op je inventaris. Die 400 verschil boek je pas als hij verkocht is — en bij margegoederen is dat precies dezelfde marge waarop je je btw berekent.

🧮 Bereken je inventariswaarde

De laagste van aankoopprijs en verwachte opbrengst, opgeteld. De onderste twee velden mag je leeg laten als geen enkel stuk onder zijn aankoopprijs staat.

Inventariswaarde
Gemiddeld per stuk

Dit is de hoofdregel, niet je aangifte. Nederland kent voor textiel, kleding, meubelen en stoffering vaste afwaarderingspercentages, en of een stuk “incourant” is, blijft een beoordeling. Neem de uitkomst mee naar je boekhouder in plaats van ze te boeken.

Waarom dit bij unieke stukken anders loopt

Een winkel met reeksen telt dozen en vermenigvuldigt met een kostprijs. Bij jou bestaat die kostprijs per soort niet.

Geen percentage per categorie

  • Bij reeksen: je waardeert een hele categorie af met één percentage.
  • Bij jou: die categorie bestaat niet. Elk stuk heeft zijn eigen aankoopprijs en zijn eigen reden.

Tellen is het probleem niet

  • Bij reeksen: het aantal is het lastige deel.
  • Bij jou: je weet hoeveel er staan. De vraag is wat je voor élk ervan betaald hebt.

Marge-btw hangt aan hetzelfde cijfer

  • Bij reeksen: btw en voorraadwaarde staan los van elkaar.
  • Bij jou: de aankoopprijs per stuk is óók de basis van je marge-btw. Eén cijfer, twee verplichtingen.

De datum kies je zelf — één keer

  • In België: artikel III.89 laat je de inventarisdatum zelf kiezen.
  • Let op: kies je 31 december terwijl je boekjaar op 30 juni sluit, dan sluit je balans niet aan.

Waar het in de praktijk misgaat

Nagemeten op 8 september 2026 bij de Commissie voor Boekhoudkundige Normen (België), de Belastingdienst (Nederland), Légifrance (Frankrijk) en legislation.gov.uk en gov.uk (VK). De aangehaalde bronnen: artikel III.89 en artikel III.85 van het Wetboek van economisch recht, CBN-advies 132/7, artikel L123-12 van de Code de commerce, en section 386 van de Companies Act 2006.

Dit is uitleg over je administratie, geen fiscaal of boekhoudkundig advies. Welke regeling en welke waardering op jouw zaak van toepassing zijn, toets je bij je boekhouder.

Veelgestelde vragen

Moet ik elk jaar een inventaris opmaken?

Ja. In Belgie vraagt artikel III.89 van het Wetboek van economisch recht om ten minste eens per jaar de nodige opnemingen, verificaties, onderzoekingen en waarderingen te doen, op een datum die je zelf kiest. Frankrijk zegt in artikel L123-12 van de Code de commerce hetzelfde in andere woorden: minstens om de twaalf maanden het bestaan en de waarde nakijken. Nederland vraagt de waarde van de voorraad op het einde van elk boekjaar, en het VK vraagt in section 386 van de Companies Act 2006 een stockopgave per boekjaar. Vier landen, vier artikelen, dezelfde plicht.

Wat is het verschil tussen inventaris en voorraad?

Je voorraad is wat je hebt: de handelsgoederen die je aankocht om door te verkopen. De inventaris is wat je doet: de jaarlijkse opname waarbij je die voorraad telt, controleert en waardeert. Verwarrend genoeg heet op de balans ook nog een derde ding inventaris, namelijk je meubilair en uitrusting. Dat laatste zijn vaste activa en horen niet bij je stukken.

Tegen welke waarde zet je tweedehandsgoederen op de inventaris?

Tegen de aankoopprijs, tenzij het stuk op de balansdatum minder waard is. CBN-advies 132/7 spreekt in Belgie van waardering tegen aanschaffingswaarde of tegen de marktprijs op balansdatum als die lager is. De Belastingdienst zegt voor Nederland dat je normaal tegen kostprijs waardeert en alleen voor incourante goederen lager mag gaan. Je vraagprijs is dus nooit de inventariswaarde: het verschil boek je pas bij verkoop.

Op welke datum moet de inventaris gemaakt worden?

In Belgie kies je die datum zelf, zegt artikel III.89 met zoveel woorden. In de praktijk kies je de dag waarop je boekjaar sluit, want de inventaris moet je balans dragen. Sluit je boekjaar op 30 juni, dan is een telling op 31 december voor niets geweest. Frankrijk spreekt van minstens eens per twaalf maanden, het VK en Nederland van het einde van het boekjaar.

Geldt dat ook bij een vereenvoudigde boekhouding?

Ja, voor de inventaris zelf. Wie in Belgie een vereenvoudigde boekhouding voert -- natuurlijke personen, VOF en CommV met een omzet tot 500.000 euro exclusief btw, volgens artikel III.85 -- valt buiten paragraaf 2 van artikel III.89, die over het rekeningenstelsel en de waarderingsmaatstaven gaat. Paragraaf 1, de plicht om te tellen en te waarderen, geldt onverkort.

Verder lezen

Je inventaris is een knop, geen weekend

Vintro Pro houdt bij elk stuk de aankoopprijs en de datum bij. Op 31 december staat de lijst er al — inclusief wat je voor elk stuk betaald hebt.

Gratis tot 10 stukken, zonder kaartnummer en zonder einddatum.